vanharenskerk-radekerorgel.weblinker.nl

vanharenskerk-radekerorgel rubrieken:

Foto Radekerorgel Adres en route. Oud organisten De van Harenskerk De eerste organist Prot.gemeente St. Annaparochie Meer orgelnieuws De geschiedenis van het orgel Biografie Johannes Radeker

De geschiedenis van het orgel

1. De nieuwe kerk. Grietman Willem van Haren had besloten dat de oude kerk plaats moest maken voor de nieuwe kerk. Vanaf de eerste eredienst, in de zomer van 1683, tot 1727 moest men het doen zonder orgel, maar met een voorzanger. Willem van Haren en vrouwe Rixt van Andrea waren de gulle schenkers van dit orgel. De tekst op het wapenschild luid "Echtelieden hebben dit orghel alhier gesticht en vereerd". Deze Willem was een volle neef van de bouwmeester van de kerk. 2. Johan Michael Schwartzburg Eeuwen lang, tot in de jaren 90 van de vorige eeuw, werd dit orgel aan deze orgelbouwer toebedeeld. Want tussen 1730 en 1741 voerde hij al onderhoud uit, en het was aannemelijk dat hij het orgel dan ook gebouwd zou hebben. Niets bleek minder waar. Uit onderzoek bij andere Schwartzburg-orgels was aan niets af te leiden dat dit ook een orgel van zijn hand kon zijn. Men kan dit zien door de constructie, en de manier waarop de pijpen zijn aangeduid. 3. Gedocumenteerd onderhoud. 1730-1741 Johan M. Schwartzburg 1754-1776 Pieter de Vries 1786-1796 Joh. Spooreman/A. van Gruisen 1813-1883 L.van Dam & Zn. restauratie in 1849 1883-1898 Geen onderhoud 1898-1924 Bakker & Timmenga 4. Dominee J.P. Snoep Ds. J.P. Snoep deed intrede op 3 april 1927 in de Ned. Herv. gemeente van Sint Anna. Op aandringen van hem werd nog geen jaar na zijn intrede, in het voorjaar van 1928 opdracht gegeven aan NV Orgelfabriek, voorheen van Dam te Leeuwarden (in eigendom van Fa. Dekker te Goes) om het oude binnenwerk te verwijderen, en de kast te voorzien van nieuw pneumatisch binnenwerk. Ds. Snoep spoorde de gemeenteleden aan om in korte tijd de benodigde penningen bij elkaar te brengen. Nog geen twee jaar na de "verbouw" vertrok Ds. Snoep na onenigheid omtrent het orgel. Hij vertrok naar Nijehaske, op 9 maart 1930. 5. Martinikerk te Franeker Het van Dam-orgel in deze kerk werd in 1996 gerestaureerd. Naast het van Dam-pijpwerk vond men ook oudere pijpen die niet van van Dam konden zijn. Men ging er oude boeken op na slaan, maar vond in eerste instantie niets. Maar in de archieven van de oude Franeker Academie-kerk vond men wel de naam Johannes Radeker, die het voormalige orgel in de Martinikerk had gebouwd. 6. Orgelbouwer Reil te Heerde. Tijdens de werkzaamheden in Franeker, had Jan Jongepier contact met orgelbouwer Reil uit Heerde. Zij vertelden dat zij oud pijpwerk hadden liggen. Dit kwam uit een oude orgelkast uit de Krim (Overijssel) Jongepier vroeg van wie het was, en of hij het mocht zien. Dat mocht, maar Reil wist niet wie de maker van dit pijpwerk was. Jongepier ontdekte echter de aanduidingen en handschrift op het pijpwerk bij Reil als op het oude Radeker-pijpwerk te Franeker. Het pijpwerk bij Reil was dus ook van Radeker, maar dit was niet door hem in de Krim geplaatst. Er kwam dus weer een raadsel bij. Totdat Jongepier een boekje in handen kreeg, afkomstig van de nazaten van Fa. Dekker te Goes. In dit handgeschreven boekje staat "In opdracht van de dominee, Oude orgelkast te Sint Annaparochie, voorzien van nieuw pneumatisch binnenwerk. Oud binnenwerk meegenomen, en geplaatst in bestaande orgelkast te de Krim. 7. Johannes Radeker-orgel. Beetje bij beetje werd alles duidelijk rond het onbekende orgel in de van Harenskerk. De naam van de maker was bekend, Johannes Radeker. Geboren te Danzig omstreeks 1675. Hij was meesterknecht van Arp Schnitger. Radeker nam de maten op, de Schnitgers-orgels werden in Hamburg gebouwd, Radeker en collega's gingen op karwei, en als het werk bijna klaar was, kwam de meester zelf langs voor de details, en om de penningen te innen. Later werkte Radeker voor Christiaan Muller die het orgel in de Grote of Jacobijnerkerk te Leeuwarden bouwde. Nu bekend was dat het een Johannes Radeker-orgel was, kon men de Groningse en Noord-Duitse Schnitgerstijl begrijpen. Doordat van Dam in 1849 de velden heeft vervangen en in een nettere vorm heeft teruggeplaatst, kwam men op een dwaalspoor. De velden waren oorspronkelijk waarschijnlijk in V-vorm geplaatst. De frontpijpen zijn in de opstelling van van Dam. 8. Heyligers-orgel In de zeventiger jaren was het pneumatische orgel in dermate slechte staat dat er niet meer op gespeeld kon worden. Restauratie was te duur. De kerkvoogdij heeft toen een besluit genomen dat er een ander orgel moest komen, en dat werd een elektronisch Heyligersorgel. (1981) De oude orgelkast is zo goed als leeg. De luidsprekers van het Heyligersorgel staan op de windlade achter de frontpijpen. Bronnen:Dhr. J. Jongepier uit Leeuwarden, Bildtse geschiedenis van Hartman Sannes, eigen materiaal.